, ,

De eeuw van duurzame ontwikkeling

Afgelopen weekend heb ik een cursus over Duurzame Ontwikkeling op Coursera afgerond. De afgelopen veertien weken heeft professor Jeffrey D. Sachs van het Earth Institute en Columbia University zijn inzichten gedeeld in een reeks videolezingen en voorgesteld leesmateriaal. Als speciaal adviseur van VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon (en zijn voorganger Kofi Annan) kan professor Sachs diepgaand over dit onderwerp spreken. Zijn boodschap is duidelijk en het is geen vrolijke: de mensheid staat voor een van haar grootste uitdagingen en succes aan het einde van de weg is geen gegeven.

Sachs ziet vier dimensies van duurzame ontwikkeling. Er zijn de traditionele drie – economische ontwikkeling, sociale inclusie en milieuduurzaamheid. Maar die drie vereisen in alle gevallen de onderbouwing van een vierde dimensie: goed bestuur. In de definitie van Sachs gaat bestuur over de regels van gedrag, vooral in organisaties. En het is zeker niet beperkt tot politiek en overheid maar omvat zowel de private als de publieke sector en vooral de grote ondernemingen in de private sector. Met andere woorden: de bedrijven waarvoor wij als managementconsultants werken. Wat kan aangeven dat wij een rol te spelen hebben?

Weinig ruimte voor optimisme

Na 14 weken van het bespreken van serieuze kwesties, sluit professor Sachs af met een belangrijke vraag: “is duurzame ontwikkeling haalbaar?” en hoewel hij optimistisch lijkt, laat hij ruimte voor twijfel. Hij verwijst naar drie recente boeken over het onderwerp

  • ‘Dark Age Ahead’ door Jane Jacobs
  • ‘Our Final Century: Will the Human Race Survive the Twenty-First Century?’ door Sir Martin Rees
  • ‘The Revenge of Gaia’ door James Lovelock

en waarom deze belangrijke denkers pessimistisch zijn over de toekomst.

Zijn verhaal gaat over klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, steden in gevaar, voedselvoorzieningen onder dreiging, massale verplaatsingen, toenemende inkomensongelijkheden, hoge jeugdwerkloosheid en gebroken politiek. Tegelijkertijd leiden kortetermijnprioriteiten een verwarde wereld af. Uiteraard is dit alles een zeer diepe en reële zorg.

Bewegen naar een duurzame toekomst zal een grote verschuiving in mentaliteit vereisen onder de bevolking als geheel. Zo’n verschuiving is haalbaar en het verleden heeft dat bewezen. De afschaffing van slavernij, de strijd tegen Europese koloniale heerschappij en ook de mensen- en burgerrechtenbeweging zijn voorbeelden van grote doorbraken teweeggebracht door ideeën en moraliteit. In al deze gevallen was een kleine groep of zelfs een individu instrumenteel in het inspireren tot een verandering. Ik denk dat het een oproep tot actie is voor ons allen. Zoals professor Sachs zijn laatste lezing afsluit: “Nu is het onze beurt om te zien of we de wereld kunnen bewegen naar duurzame ontwikkeling”.